Hội chứng đại tiện khó ở sơ sinh và trẻ nhỏ

13/06/2017 - 01:53 PM
(Dinhduong.com.vn) Đại tiện khó và táo bón chức năng là hai rối loạn khác nhau. Chúng được phân biệt bởi bệnh sử và cần các phương pháp điều trị khác nhau.

Paul được mẹ mang tới bác sĩ nhi khoa khám lúc 2,5 tháng tuổi vì cha mẹ bé rất lo lắng về vấn đề đi ngoài của bé: Mỗi ngày ba lần nhưng rất khó khăn và khóc ít nhất 10 – 15 phút trước khi đi ngoài được. Paul được bú mẹ hoàn toàn và lớn nhanh.

Liệu có phải Paul có những biểu hiện sớm của táo bón? Bé có cần phải dùng thuốc hay thậm chí cần theo dõi để loại trừ bệnh Hirschsprung? Không, Paul có bệnh sử điển hình chứng đại tiện khó ở trẻ sơ sinh. Mẹ bé phủ nhận rằng phân của bé luôn luôn rắn.

Theo các tiêu chí Rome III về rối loạn dạ dày – ruột chức năng, chứng đại tiện khó ở trẻ sơ sinh được định nghĩa là sự căng thẳng và khóc ít nhất 10 phút trước khi đi ngoài phân mềm ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Cả cha mẹ và thầy thuốc đều lầm tưởng rằng đại tiện khó là táo bón. Hyman và cộng sự đã xem lại biểu đồ của những trẻ dưới 12 tháng tuổi trong bệnh viện có những than phiền rằng chúng bị táo bón. Họ lấy mẫu 57 trẻ và thấy trong đó có 20 trẻ đáp ứng các tiêu chí của Rome về đại tiện khó ở trẻ sơ sinh, còn 37 trẻ kia bị táo bón chức năng. Trẻ sơ sinh bị đại tiện khó thường gặp ở tuổi nhỏ hơn so với nhóm táo bón (103 + 58 ngày so với 213 + 98 ngày) và 80% đi ngoài phân mềm trong khi 92 trẻ thuộc nhóm táo bón đi phân rắn.

Cả trẻ trai và gái, trẻ bú mẹ và không bú mẹ đều mắc chứng này. Đáng ngạc nhiên là, không có bác sĩ nào khi chuyển bệnh nhân có thể chuẩn đoán chúng mắc chứng đại tiện khó. Một số trẻ được kê đơn thuốc đạn đặt hậu môn để nhuận tràng hoặc thậm chí truyền các chất thẩm thấu (lactose hoặc lactulose).

Việc nhầm lẫn giữa chứng đại tiện khó và táo bón ở trẻ sơ sinh cũng được phản ánh trong một nghiên cứu tiến cứu dựa trên cộng đồng ở italy. 2879 trẻ sơ sinh không được chọn lọc, khỏe mạnh, đã tham gia nghiên cứu và theo dõi các triệu chứng của dạ dày – ruột từ khi ra đời đến một tuổi như trào ngược, đau bụng, nôn, tiêu chảy và táo bón. Kết quả cho thấy có 507 trẻ bị táo bón (17.6% trong nghiên cứu đoàn hệ) với tuổi trung bình là 33 + 27 ngày nhưng chỉ có 20 bệnh nhân coi đó là nguyên nhân phải đi bệnh viện. Hầu hết trẻ có chứng đại tiện khó đều biểu hiện từ nhỏ tuổi. Nhưng táo bón chức năng hiếm khi biểu hiện trước ba tháng tuổi và gặp nhiều nhất vào 6 – 24 tháng tuổi.

chung dai tien kho o tre so sinh
Đại tiện khó là một rối loạn nhẹ, có thể tự khỏi và không cần can thiệp.  Ảnh minh họa

Chuẩn đoán táo bón chức năng ở trẻ sơ sinh và trẻ tập đi bắt buộc phải gồm ít nhất một trong các tiêu chí sau đây:

-    Đi ngoài hai hoặc ít hơn hai lần mỗi tuần.

-    Có tiền căn lưu phân lại nhiều quá mức.

-    Tiền căn đau hoặc phân khó di chuyển ra ngoài.

-    Có lượng phân lớn ở trực tràng.

Táo bón là vấn đề thường gặp ở trẻ em. Nó cần được xem như một hội chứng có nhiều nguyên nhân, một bệnh chưa được xác định hết. Nếu một bệnh lý thực thể không thể xác nhận là nguyên nhân gây táo bón, lúc đó táo bón được gọi là “chức năng”.

Cơ chế bệnh sinh cũng có thể khác nhau ở những đứa trẻ khác nhau. Các yếu tố kích thích , gây cản trở thói quen hàng ngày của trẻ như đi xa hay thay đổi chế độ ăn cũng góp phần gây táo bón. Thời gian dạy trẻ đi vệ sinh là giai đoạn đặc biệt quan trọng vào lúc có thể xảy ra táo bón, mặc dù người ta không thấy sự liên quan nào giữa táo bón và thời điểm, hình thức hoặc các kỹ thuật dạy đi vệ sinh.

Các tổn thương quanh hậu môn như các vết nứt hay bị viêm loét sau hội chứng dạ dày – ruột cấp làm đi ngoài rất đau đớn có thể càng làm tăng việc giữ phân lại và có thể tạo nên vòng luẩn quẩn. Trẻ có những rối loạn thần kinh cơ thường bị táo bón mãn tính nặng do mất nhu động và những rối loạn về nhu động. Các bệnh cơ quan gây táo bón mãn tính là bệnh Hirchsprung (bệnh do thiếu các tế bào thần kinh tại ruột già một phần hoặc toàn bộ) , dị dạng hậu môn – trực tràng, dị ứng protein sữa bò, bệnh celilac (bệnh do phá hủy các nhung mao ruột non do phản ứng bất thường với gluten, một loại protein trong lúa mạch), rối loạn hooc-môn như thiểu năng tuyến giáp, tăng canxi máu và hiếm gặp hơn là rối loạn thần kinh cơ.

Trong khi đại tiện khó là một rối loạn nhẹ, có thể tự khỏi và không cần can thiệp, không nên tác động vào quá trình đi ngoài, thì táo bón lại cần điều trị càng sớm càng tốt. Nếu bắt đầu điều trị khi thời gian kéo dài các rối loạn ngắn dưới ba tháng sẽ cho kết quả tốt hơn so với điều trị chậm trễ.

Bs Nguyễn Hạnh (Theo The Nest)



Gửi bình luận của bạn (0)
Lưu ý: Để được bác sĩ trả lời các câu hỏi, độc giả vui lòng gửi vào mục hỏi đáp

 
 
 
Mã an toàn:
   =