Rượu và sức khỏe tâm thần

08/07/2009 - 12:00 AM
Rượu vừa là sợi dây giúp những người đàn ông xích lại gần nhau bên bàn lai rai, lại vừa là nguyên nhân khiến chính họ tan bữa, tan tình. Nhắc đến uống nhiều rượu, người ta nghĩ ngay đến Gan, mà quên đi những ảnh hưởng to lớn của rượu đến hệ thần kinh.

Một người khi uống rượu bia khi nào gọi là say?

Rượu bia nói chung có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương giống như một số loại thuốc ngủ hay thuốc an thần nhẹ. Từ dân gian “say” ám chỉ đến các thay đổi về mặt hành vi, cảm xúc, ngôn ngữ… do rượu gây ra đối với người uống. Mức độ thay đổi này tùy thuộc vào nhiều yếu tố như nồng độ rượu, số lượng rượu uống vào, tình trạng dạ dày lúc uống, khả năng giải độc của gan… Người uống rượu bia khi say sẽ có một số biểu hiện sau:

-          Nói nhiều hay lè nhè
-          Cử động lung tung hay không chính xác
-          Mắt nhìn lờ đờ
-          Đi đứng loạng choạng
-          Dễ xuất hiện các cơn bùng nổ, gây hấn
-          Nếu say nặng thì tự ngã gục hay ngủ say tại bàn…

Khi uống say, rượu sẽ tác động đến tri giác và thần kinh ra sao?

Tác động của rượu đến tri giác và hệ thần kinh tùy thuộc nồng độ rượu trong máu:

-          Mức độ 0,05% nồng độ rượu trong máu: có sự giảm sút về mặt suy nghĩ, phán xét và kiềm chế, thường đương sự nói nhiều, hơi kích động  nhẹ.
-          Mức độ 0,1% nồng độ rượu trong máu: xuất hiện các cử động vụng về, cầm nắm vật dụng không chính xác.
-          Mức độ 0,2% nồng độ rượu trong máu: chức năng vùng vận động và kiểm soát hành vi cảm xúc của não bị ức chế nên dễ xuất hiện các cơn bùng nổ giận dữ, gây hấn, đi đứng loạng choạng.
-          Mức độ 0,3% nồng độ rượu trong máu: xuất hiện tình trạng lú lẫn hay sững sờ, đương sự không còn nhận thức rõ môi trường xung quanh.
-          Mức độ 0,4 – 0,5% nồng độ rượu trong máu: hôn mê.
-          Nếu nồng độ cao hơn: các trung tâm kiểm soát nhịp thở và nhịp tim ở não bị ảnh hưởng và đương sự có thể chết do suy hô hấp.

Với người nghiện, rượu sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tâm thần?

Ảnh hưởng cấp: ngộ độc rượu cấp

Thường xuất hiện khi bệnh nhân uống nhiều rượu nên nồng độ rượu trong máu tăng cao. Biểu hiện: nói nhiều, hung hăng hay ngược lại im lìm, lúc vui lúc buồn thay đổi nhanh chóng, thỉnh thoảng cười hay khóc. Cuối cùng là lơ mơ, hôn mê và tử vong.

Ảnh hưởng mãn:

Hội chứng cai rượu

Thường xuất hiện sau khi ngưng hay giảm uống rượu ở bệnh nhân nghiện rượu. Các triệu chứng sau đây thường xuất hiện trong vòng từ vài giờ đến vài ngày: toát mồ hôi, mạch nhanh, run tay nhiều, mất ngủ, buồn nôn hay nôn, ảo giác, kích động, lo âu, co giật.

Sa sút tâm thần do rượu

Sau nhiều năm uống rượu bệnh nhân có vài biểu hiện sau: giảm trí nhớ, không đọc được tên người hay đồ vật, không thể đọc hay viết, không nhớ công dụng của những thứ xung quanh, không nhớ tên đường, không thể làm việc nhà, nặng hơn nửa là không tự vệ sinh cá nhân và ăn uống.

Loạn thần do rượu

Thường gặp nhất là bệnh nhân nghe ảo thanh, tức là nghe một giọng nói tưởng tượng vang lên bên tai mà bệnh nhân cứ tưởng là thật. Nội dung giọng nói thường là trách cứ hay đe dọa. Một số bệnh nhân khác lại có hoang tưởng tức là những suy nghĩ vô lý không dựa trên các sự kiện thực tế nhưng bệnh nhân lại cho là hoàn toàn chính xác, không thể giải thích hay phê phán được. Nội dung hoang tưởng thường là ghen tuông hay bị hại.

Rối loạn trầm cảm

Có thể xuất hiện trước hoặc sau thời điểm bệnh nhân nghiện rượu. Bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng sau: buồn bã kéo dài, không ham thích gì cả, luôn cảm thấy mệt mỏi, cảm thấy bản thân vô giá trị, thiếu tự tin, hay do dự không quyết đoán, khó ngủ, ăn kém, nhìn tương lai bi quan, có ý nghĩ muốn chết.

Rối loạn lo âu

Có thể xuất hiện trước hoặc sau thời điểm bệnh nhân nghiện rượu. Biểu hiện ban đầu là bệnh nhân cảm thấy lo lắng quá mức, kéo dài và thường xuyên về những vấn đề nhỏ nhặt trong cuộc sống thí dụ như ngày mai phải đi chợ mua cái gì, chiều mai dự đám cưới phải mặc bộ đồ gì… Có bệnh nhân lại tỏ ra rất sợ hãi khi phải đi một mình ra đường, khi phải ở nhà một mình, khi phải đi xe buýt, taxi, máy bay hay vào thang máy, khi gặp đám tang, khi phải tiếp xúc với một ai đó, khi phải phát biểu trước một tập thể… Cũng có trường hợp bệnh nhân luôn cảm thấy lo âu nhưng không biết mình đang lo cụ thể về điều gì. Họ biết rõ cảm giác lo lắng này là vô lý và quá mức nhưng không thể dẹp đi hay ngăn nó xuất hiện được. Kèm theo cảm giác lo âu là một số biểu hiện cơ thể và thần kinh thực vật như căng thẳng bắp cơ, đau cơ, nhức đầu, khó ngủ, dễ bực tức, cảm thấy bứt rứt, khó tập trung, dễ giật mình, khó nuốt, nôn và buồn nôn, toát mồ hôi, run…

Rối loạn giấc ngủ

Nếu uống rượu trước khi ngủ thì đầu tiên sẽ có hiệu quả giúp bệnh nhân đi vào giấc ngủ nhanh hơn. Chính vì tác dụng an thần này mà nhiều người đã uống rượu với mong muốn dễ ngủ hơn. Tuy nhiên sau đó rượu lại có những tác động xấu đối với giấc ngủ. Bệnh nhân sẽ ngủ chập chờn, không ngủ sâu, thức dậy nhiều lần trong đêm và ngủ lại rất khó khăn. Nếu tiếp tục sử dụng rượu lâu dài thì hiệu quả an thần sẽ giảm trong khi tác động gây xáo trộn giấc ngủ ngày càng tăng. Rối loạn giấc ngủ kiểu này thường gây ra mệt mỏi và buồn ngủ ban ngày.

Hội chứng thai nhi nghiện rượu

Nếu trong thời gian có thai mà mẹ uống rượu thì rượu có thể qua nhau vào thai nhi và có thể gây ra tình trạng chậm phát triển tâm thần. Rượu ức chế quá trình phát triển của thai nhi trong tử cung và sau khi sanh. Ngoài ra trẻ còn có thể bị một số dị tật như não nhỏ, dị dạng mặt sọ, dị tật ở tứ chi hay tim. Nếu mẹ nghiện rượu thì có 35% nguy cơ sinh ra trẻ bị khuyết tật.

BS Lê Quốc Nam - Chuyên khoa tâm thần

Nguồn: Medinet.hochiminhcity.gov.vn

Gửi bình luận của bạn (0)
Lưu ý: Để được bác sĩ trả lời các câu hỏi, độc giả vui lòng gửi vào mục hỏi đáp

 
 
 
Mã an toàn:
   =